Ngủ trưa đúng cách: 20 phút đủ tỉnh táo, ngủ dài lại mệt hơn

Nhiều người có thói quen ngủ trưa, nhưng không phải ai cũng thức dậy tỉnh táo. Có hôm chỉ chợp mắt hai mươi phút, buổi chiều làm việc nhẹ nhàng hẳn. Có hôm ngủ hẳn một hai tiếng, dậy lại thấy đầu óc nặng nề, người uể oải, tối đến lại khó ngủ. Sự khác biệt ấy không nằm ở chỗ có ngủ trưa hay không, mà nằm ở chỗ ngủ bao lâu và ngủ như thế nào.

Nguyên tắc đầu tiên của một giấc ngủ trưa tốt là ngủ ngắn. Khoảng mười đến ba mươi phút thường là đủ để cơ thể phục hồi sự tỉnh táo mà không rơi vào giấc ngủ sâu. Khi ngủ quá lâu, cơ thể bước vào giai đoạn ngủ sâu, và nếu bị đánh thức giữa giai đoạn này, người ta thường rơi vào trạng thái mơ màng, gọi là quán tính giấc ngủ, kéo dài cả chục phút sau đó. Vì vậy, một giấc ngủ trưa ngắn và đúng lúc thường hiệu quả hơn một giấc ngủ dài.

Thời điểm ngủ trưa cũng quan trọng không kém độ dài. Khoảng thời gian sau bữa trưa, khi cơ thể tự nhiên có xu hướng buồn ngủ, là lúc thích hợp nhất để chợp mắt. Ngủ trưa quá muộn, chẳng hạn sau ba giờ chiều, có thể ảnh hưởng tới giấc ngủ ban đêm, khiến tối đến khó vào giấc và sáng hôm sau dậy mệt hơn. Người hay khó ngủ về đêm nên đặc biệt chú ý điểm này, và nếu đã ngủ trưa muộn thì nên rút ngắn thời gian lại.

Không gian ngủ trưa không cần cầu kỳ, nhưng nên đủ yên tĩnh và tối vừa phải. Một căn phòng mát, ánh sáng dịu và ít tiếng ồn sẽ giúp cơ thể thư giãn nhanh hơn. Người làm việc ở văn phòng có thể tận dụng ghế tựa, bịt mắt và tai nghe chống ồn để tạo ra một khoảng riêng ngắn ngủi. Điều quan trọng là cơ thể được thả lỏng hoàn toàn trong vài chục phút, chứ không phải nằm mà đầu óc vẫn chạy theo công việc.

Một số người không ngủ được dù chỉ mười phút, và điều đó cũng hoàn toàn bình thường. Với họ, chỉ cần nhắm mắt nghỉ ngơi, thả lỏng cơ thể và hít thở chậm trong khoảng mười lăm phút cũng đã giúp tinh thần phục hồi đáng kể. Nghỉ ngơi không nhất thiết phải là ngủ say, mà là cho não bộ một khoảng dừng giữa ngày làm việc dài. Ép mình phải ngủ cho bằng được đôi khi lại tạo thêm áp lực và khiến buổi trưa trở nên mệt mỏi hơn.

Cà phê sau giấc ngủ trưa là một mẹo nhỏ mà nhiều người áp dụng. Uống một tách cà phê ngay trước khi chợp mắt khoảng hai mươi phút, rồi thức dậy đúng lúc cà phê bắt đầu phát huy tác dụng, có thể giúp buổi chiều tỉnh táo hơn hẳn. Cách này không phù hợp với người nhạy cảm với cà phê hay người hay mất ngủ, nhưng với người khỏe mạnh và uống cà phê quen, nó là một lựa chọn đáng thử.

Ngủ trưa cũng cần phù hợp với nhịp sinh hoạt của từng người. Người làm việc ca đêm, người có bệnh lý về giấc ngủ hay người cao tuổi có thể có nhu cầu ngủ trưa khác nhau. Trẻ nhỏ và người lao động chân tay thường cần giấc ngủ trưa dài hơn người làm việc văn phòng. Không có một con số chung cho tất cả mọi người, mà mỗi người nên thử nghiệm vài ngày để tìm ra độ dài và thời điểm phù hợp với cơ thể mình.

Cuối cùng, đừng xem ngủ trưa là dấu hiệu của sự lười biếng. Một giấc ngủ trưa ngắn, đúng cách, là cách đầu tư cho buổi chiều làm việc hiệu quả hơn, chứ không phải là thời gian lãng phí. Khi cơ thể được nghỉ ngơi đúng lúc, trí nhớ, sự tập trung và tâm trạng đều cải thiện rõ rệt. Chỉ cần nhớ hai điều: ngủ ngắn thôi, và đừng ngủ quá muộn trong ngày.