Ăn uống cho người làm ca đêm: no bụng mà vẫn tỉnh táo

Làm ca đêm đảo lộn đồng hồ sinh học, và bữa ăn sai cách càng khiến cơ thể mệt hơn. Ăn đúng món, đúng lúc sẽ giúp người làm đêm vừa đủ sức làm việc, vừa không hại dạ dày.
Người làm ca đêm sống trong một nhịp sinh hoạt ngược với phần lớn mọi người: khi người khác đi ngủ thì họ bắt đầu làm việc, khi người khác ăn sáng thì họ mới đi ngủ. Cơ thể vốn quen với chu trình ngày đêm nên việc đảo lộn này khiến hệ tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả hơn, dễ đầy bụng, khó tiêu, và mệt mỏi kéo dài. Ăn uống, vì thế, không chỉ là chuyện no hay đói, mà là cách giúp cơ thể thích nghi với một lịch trình trái khoáy.
Ăn bữa chính trước ca, đừng để bụng đói đi làm
Sai lầm phổ biến nhất của người làm đêm là bỏ bữa tối để tranh thủ ngủ thêm, rồi đến giữa ca mới ăn vội bát mì hay gói bánh. Dạ dày trống rỗng nhiều giờ rồi đột ngột nhận đồ ăn nhanh, nhiều dầu mỡ vào lúc nửa đêm thường dẫn đến đầy hơi, ợ nóng và buồn ngủ sau đó. Cách hợp lý hơn là ăn một bữa chính đầy đủ trước khi vào ca khoảng một đến hai giờ, với đủ cơm, đạm và rau xanh như một bữa tối bình thường. Bữa ăn này là nguồn năng lượng chính cho cả ca làm việc, nên cần ăn chậm, ăn no vừa phải, tránh ăn quá nhiều khiến cơ thể nặng nề. Những món luộc, hấp, kho nhạt thường dễ tiêu hơn đồ chiên rán vào buổi tối, và một bát canh nóng cũng giúp dạ dày khởi động nhẹ nhàng trước một đêm dài.
Bữa phụ giữa ca: nhẹ, ấm và dễ tiêu
Vào khoảng giữa ca, khi cơn đói kéo đến, cơ thể cần được tiếp năng lượng nhưng không nên nhận một bữa ăn nặng thứ hai. Một bữa phụ nhẹ gồm cháo, súp, bánh mì với trứng, sữa chua hay trái cây sẽ giúp tỉnh táo mà không gây ì ạch. Đồ ăn nên ấm, vì thức ăn lạnh vào nửa đêm càng khiến dạ dày co bóp khó khăn. Nhiều người làm đêm có thói quen uống cà phê thật đặc và ăn đồ ngọt để chống buồn ngủ, nhưng đường và caffeine liều cao chỉ giúp tỉnh táo trong chốc lát rồi sau đó mệt hơn. Cà phê vẫn có thể uống, nhưng nên uống vừa phải vào đầu ca, tránh uống sát giờ tan ca vì sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ ban ngày.
Sau ca làm: ăn nhẹ rồi mới ngủ
Khi tan ca vào sáng sớm, nhiều người có thói quen ăn một bữa thật no rồi mới đi ngủ, hoặc ngược lại, đi ngủ luôn với cái bụng đói. Cả hai đều không tốt. Ăn quá no trước khi ngủ khiến dạ dày phải làm việc trong lúc cơ thể cần nghỉ, gây trằn trọc và ợ chua. Bỏ đói thì giấc ngủ cũng chập chờn vì cơn đói kéo đến giữa chừng. Cách dung hòa là ăn một bữa nhẹ sau ca, chẳng hạn cháo loãng, bánh mì mềm với sữa, hay một bát phở nhỏ, rồi chờ khoảng nửa giờ mới đi ngủ. Tránh những món cay, nhiều dầu mỡ và rượu bia vào thời điểm này, vì chúng kích thích dạ dày và làm giấc ngủ ban ngày vốn đã khó càng thêm chập chờn.
Chuẩn bị sẵn đồ ăn là cách tự cứu mình
Người làm ca đêm thường không có nhiều lựa chọn ăn uống vào nửa đêm, khi hàng quán đóng cửa và căng tin đã nghỉ. Vì vậy, chuẩn bị sẵn đồ ăn từ nhà là thói quen đáng giá nhất. Một hộp cơm mang theo, một bình cháo giữ nhiệt, vài hộp sữa chua và trái cây để trong túi có thể cứu cả một ca làm việc khỏi những bữa ăn vội vàng không lành mạnh. Việc chuẩn bị cũng giúp kiểm soát khẩu phần tốt hơn, tránh mua đồ ăn vặt nhiều muối, nhiều đường chỉ vì đói và tiện tay. Làm ca đêm đã là một thử thách dài hơi với sức khỏe, nhưng ăn uống đúng cách có thể giảm bớt phần lớn gánh nặng ấy. Không cần thực đơn cầu kỳ, chỉ cần đều đặn, đủ chất và đúng lúc, cơ thể sẽ đáp lại bằng sự tỉnh táo và bền bỉ hơn qua từng ca làm việc.



