Ngủ không sâu, đầu óc lúc nào cũng căng: cách dọn lại nhịp sinh hoạt

Nhiều người không mất ngủ hoàn toàn, chỉ là ngủ không sâu, sáng dậy vẫn mệt, đầu óc căng như dây đàn. Vấn đề thường không nằm ở chiếc giường, mà ở nhịp sinh hoạt cả ngày.
Có một kiểu mất ngủ rất phổ biến mà ít người gọi đúng tên nó: nằm xuống là ngủ được, nhưng giấc ngủ nông, hay tỉnh giấc giữa đêm, sáng dậy vẫn mệt như chưa ngủ. Đầu óc lúc nào cũng trong trạng thái căng, dù công việc không đến mức quá tải. Nhiều người nghĩ nguyên nhân nằm ở chiếc giường hay chiếc gối, rồi đổi nệm, đổi gối, uống trà thảo mộc, nhưng tình hình không cải thiện bao nhiêu. Thực ra, giấc ngủ ban đêm là kết quả của cả một ngày sinh hoạt, và muốn ngủ sâu thì phải dọn lại nhịp sống từ buổi sáng.
Ánh sáng buổi sáng quyết định giấc ngủ buổi tối
Đồng hồ sinh học của cơ thể được cài đặt lại mỗi ngày nhờ ánh sáng. Khi mắt tiếp xúc với ánh sáng mặt trời vào buổi sáng, cơ thể sẽ bắt đầu đếm ngược khoảng 14-16 tiếng trước khi tiết ra melatonin, hormone gây buồn ngủ. Người làm việc trong nhà cả ngày, sáng ra khỏi nhà khi trời còn tối, chiều về khi trời đã tắt nắng, gần như không nhận được tín hiệu ánh sáng này. Kết quả là đến tối, cơ thể không biết đã đến lúc ngủ, còn đến sáng thì không biết đã đến lúc tỉnh.
Cách khắc phục đơn giản đến mức nhiều người không tin: ra ngoài trời 10-15 phút vào buổi sáng, dù chỉ là đứng ở ban công hay đi bộ quanh khu nhà. Ánh sáng tự nhiên buổi sáng mạnh gấp nhiều lần ánh sáng trong nhà, đủ để đồng hồ sinh học nhận tín hiệu. Ngược lại, buổi tối nên giảm ánh sáng mạnh, đặc biệt là ánh sáng xanh từ điện thoại và máy tính, ít nhất một tiếng trước khi ngủ. Không cần phải tắt hết đèn trong nhà, chỉ cần chuyển sang ánh sáng vàng dịu và để điện thoại xa tầm tay.
Caffeine và bữa tối muộn là hai kẻ phá giấc ngủ thầm lặng
Caffeine có thời gian bán thải khoảng 5-6 tiếng, nghĩa là một ly cà phê lúc 16h vẫn còn một nửa lượng caffeine trong cơ thể lúc 22h. Người nhạy cảm với caffeine có thể bị ảnh hưởng ngay cả khi uống từ buổi trưa. Nếu bạn ngủ không sâu, hãy thử dời ly cà phê cuối cùng trong ngày về trước 12h trưa trong hai tuần và quan sát sự khác biệt. Nhiều người ngạc nhiên khi chỉ thay đổi nhỏ này đã giúp giấc ngủ sâu hơn hẳn.
Bữa tối muộn và quá no cũng là thủ phạm quen thuộc. Khi dạ dày còn đang làm việc cật lực để tiêu hóa, cơ thể khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Ăn tối trước 19h, nhẹ nhàng, ít dầu mỡ và ít cay, là một thay đổi nhỏ nhưng hiệu quả. Những người hay ăn khuya vì thói quen làm việc muộn nên thử dời bữa chính sớm hơn và chỉ ăn nhẹ bằng sữa chua hay một quả chuối nếu đói trước giờ ngủ.
Dọn đầu óc trước khi dọn giường ngủ
Phần khó nhất của giấc ngủ không sâu thường nằm ở đầu óc: những suy nghĩ chưa xong của ngày hôm nay cứ lặp lại khi đèn đã tắt. Một cách hiệu quả là viết ra giấy trước khi ngủ. Dành 10 phút mỗi tối để ghi lại ba việc còn dang dở và việc đầu tiên sẽ làm vào sáng mai. Hành động viết ra giúp não bộ cảm thấy mọi thứ đã được cất vào đúng chỗ, thay vì phải giữ chúng trong đầu suốt đêm.
Giờ giấc đều đặn cũng quan trọng không kém. Đi ngủ và thức dậy cùng một giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần, giúp đồng hồ sinh học ổn định. Ngủ nướng vào cuối tuần nghe thì hấp dẫn, nhưng nó giống như việc bay qua vài múi giờ mỗi tuần, khiến thứ Hai trở nên mệt mỏi hơn. Nếu đã lỡ ngủ muộn, hãy cố dậy đúng giờ và ra nắng buổi sáng, thay vì ngủ bù đến trưa.
Cuối cùng, đừng biến giấc ngủ thành một bài kiểm tra. Càng lo lắng về việc phải ngủ đủ 8 tiếng, càng khó ngủ. Nếu đã nằm 20 phút mà vẫn tỉnh táo, hãy đứng dậy, đọc vài trang sách dưới ánh đèn vàng, rồi quay lại giường khi thấy buồn ngủ. Giấc ngủ sâu không đến từ nỗ lực, mà đến từ một nhịp sinh hoạt đều đặn, lặp lại mỗi ngày đủ lâu để cơ thể tin tưởng. Dọn lại nhịp ngày, giấc ngủ đêm sẽ tự tìm đến.



