TP.HCM đang lên kế hoạch chuyển đổi xe hai bánh từ xăng sang điện cho các tài xế công nghệ và giao hàng, với mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm không khí và tác động tích cực đến môi trường. Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS) đã hoàn thành dự thảo ‘Đề án Chuyển đổi xe hai bánh từ xe xăng sang điện cho tài xế công nghệ và giao hàng tại TP.HCM’. Dự kiến, đề án này sẽ được trình lên UBND thành phố trong tuần này trước khi đi qua các bước góp ý và thẩm định tính pháp lý cho các đề xuất chính sách.

Sau đó, TP.HCM sẽ gửi kiến nghị ra Trung ương. Theo ông Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn ứng dụng kinh tế thuộc HIDS, mỗi tài xế công nghệ tại TP.HCM di chuyển trung bình 80-120 km mỗi ngày, gấp 3-4 lần so với người dân thông thường. Điều này đồng nghĩa với việc chuyển đổi một chiếc xe máy chạy xăng của tài xế công nghệ sang xe máy điện có tác động giảm phát thải lớn gấp nhiều lần so với xe hai bánh cá nhân khác.

HIDS kiến nghị TP.HCM đề xuất Trung ương miễn 100% phí trước bạ, phí đăng ký biển số và thuế VAT đối với xe máy điện do tài xế công nghệ đứng tên khi mua mới, áp dụng trong toàn bộ giai đoạn triển khai từ tháng 1/2026 đến tháng 12/2029. Đồng thời, đơn vị nghiên cứu này cũng kiến nghị thiết lập cơ chế cho vay vốn ưu đãi lãi suất thấp, lãi suất trần khoảng 6%/năm, giúp tài xế dễ tiếp cận nguồn vốn mua xe điện.

Đề án của HIDS đưa ra 4 giai đoạn thực hiện. Từ tháng 1/2026, bắt đầu áp dụng các chính sách ưu đãi và ngừng cấp phù hiệu mới cho xe máy xăng. Từ tháng 1/2027, hạn chế xe xăng hoạt động trong giờ cao điểm tại các vùng phát thải thấp được thành phố quy định. Từ tháng 1/2028, siết chặt chính sách kiểm soát khí thải theo quy định. Từ tháng 12/2029, cấm hoàn toàn xe xăng tham gia cung cấp dịch vụ trên các nền tảng gọi xe công nghệ.

Theo HIDS, giá trị trung bình năm của hàm lượng bụi mịn PM2.5 ở TP.HCM cao gấp từ 2,5 đến 4,7 lần so với ngưỡng do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị. Hoạt động giao thông vận tải được xem là một trong những nguồn phát thải chính làm ô nhiễm không khí tại TP.HCM. Do đó, việc chuyển đổi sang xe máy điện là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và cải thiện chất lượng không khí tại thành phố.

Với việc thực hiện đề án này, TP.HCM hy vọng sẽ giảm thiểu được ô nhiễm không khí và tạo ra một môi trường sống lành mạnh hơn cho người dân. Đồng thời, việc chuyển đổi sang xe máy điện cũng sẽ giúp tài xế công nghệ và giao hàng tiết kiệm chi phí vận hành và bảo dưỡng xe, cũng như giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Chính quyền Hà Nội đang tiến hành nghiên cứu và lên kế hoạch cấm xe máy sử dụng nhiên liệu xăng trong khu vực đường vành đai 1, dự kiến bắt đầu từ ngày 1/7/2026, như một phần của chỉ thị số 20 do Thủ tướng Chính phủ ban hành. Theo kế hoạch này, từ ngày 1/1/2028, thành phố sẽ không cho phép xe mô tô, xe gắn máy hoạt động trong đường vành đai 1 và vành đai 2. Đồng thời, sẽ hạn chế xe ô tô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong khu vực này. Đến năm 2030, Hà Nội sẽ tiếp tục mở rộng thực hiện chính sách này trên toàn bộ đường vành đai 3.

Đây là một bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường và giảm thiểu ô nhiễm không khí. Tuy nhiên, để hiện thực hóa chủ trương này một cách hiệu quả, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trước hết, cần tiếp tục đầu tư mở rộng các tuyến đường, phố và đặc biệt là phát triển hệ thống giao thông công cộng đảm bảo tính đúng giờ, đúng tuyến và thuận tiện cho người dân.

Một yếu tố quan trọng khác là đẩy mạnh việc sử dụng xe buýt điện và triển khai hệ thống xe trung chuyển từ các khu vực ngoại ô vào trung tâm thành phố. Điều này không chỉ giúp giảm tải giao thông mà còn hỗ trợ tích cực cho việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, thành phố cần bố trí ngân sách và huy động các nguồn lực xã hội để hỗ trợ người dân chuyển đổi sang sử dụng phương tiện đi lại sử dụng năng lượng sạch.

Chính sách hỗ trợ là rất cần thiết, bao gồm trợ giá và hỗ trợ vay mua xe điện cho các hộ nghèo và người lao động. Việc khuyến khích người dân đổi xe máy cũ lấy xe điện mới cũng cần được đẩy mạnh, bên cạnh việc hỗ trợ các nhà sản xuất và người tiêu dùng trong quá trình chuyển đổi sang phương tiện thân thiện với môi trường.

Một yếu tố quan trọng khác cần được chú trọng là việc phủ rộng hệ thống trạm sạc điện. Việc xây dựng và hoàn thiện hạ tầng trạm sạc sẽ giúp giảm bớt lo ngại của người dân về việc sử dụng xe điện, từ đó khuyến khích việc sử dụng phương tiện này.

Cần phải có lộ trình phù hợp để đảm bảo thực hiện thành công chủ trương ‘xanh hóa’ đội xe. Đây là hướng đi đúng đắn nhưng cần được thực hiện một cách linh hoạt để không gây xáo trộn lớn trong cuộc sống của người dân. Việc Hà Nội tiên phong trong việc phát triển giao thông xanh không chỉ đem lại lợi ích môi trường cho thành phố mà còn đóng vai trò là hình mẫu, cổ vũ và khuyến khích các tỉnh thành khác thực hiện chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa ký chỉ thị số 20/CT-TTg về một số nhiệm vụ cấp bách nhằm ngăn chặn và giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường. Trong đó, lãnh đạo Chính phủ giao thành phố Hà Nội thực hiện các giải pháp và biện pháp để các tổ chức, cá nhân chuyển đổi phương tiện, lộ trình đến ngày 1/7/2026 không có xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong Vành đai 1; từ ngày 1/1/2028 không có xe mô tô, xe gắn máy, hạn chế xe ô tô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông trong đường Vành đai 1, Vành đai 2; từ năm 2030 tiếp tục mở rộng thực hiện trong đường Vành đai 3.

Hà Nội hiện có hơn 6,9 triệu xe máy, phần lớn chạy xăng, góp phần đáng kể vào ô nhiễm không khí trên địa bàn. Chỉ thị 20, với lộ trình như nêu trên là nỗ lực đưa Hà Nội bắt kịp xu thế đô thị bền vững. Tuy nhiên, kế hoạch này không mới. Từ năm 2017, Hà Nội đã thông qua Đề án hạn chế xe máy đến năm 2030, thế nhưng tiến độ ì ạch: giao thông công cộng chỉ đáp ứng 20% nhu cầu, trạm sạc xe điện còn lác đác (khoảng 200 điểm), và kiểm soát khí thải xe máy gần như chưa làm.

Người dân rất quan tâm đến lộ trình này là điều dễ hiểu. Xe buýt điện hay tàu điện Cát Linh – Hà Đông chưa đủ sức thay thế xe máy – “người bạn” len lỏi mọi ngõ ngách, hợp với lối sống Hà Nội. Xe điện thì đắt, 30-50 triệu đồng/chiếc, trong khi trạm sạc còn hiếm.

Chính sách ngăn chặn, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường là cần thiết, nhưng nhiều bài toán cần lời giải cụ thể để tạo sự đồng thuận. Nhìn ra thế giới, nhiều nơi đã biến chính sách xanh thành câu chuyện của dân chúng. London (Vương quốc Anh) áp dụng “khu vực phát thải thấp” (ULEZ) từ năm 2019, thu phí xe xăng, trợ giá xe điện, và mở rộng xe buýt điện, giúp giảm 20% khí thải giao thông sau ba năm.

Hà Nội cần tham khảo kinh nghiệm, nhưng phải sáng tạo để chính sách thành câu chuyện của người dân. Trước hết, phải “chạy nước rút” xây hạ tầng: tăng xe buýt điện, hoàn thiện tàu điện Nhổn – Ga Hà Nội, mở rộng trạm sạc lên 1.000 điểm trước 2026.

Thứ hai, chính quyền nên tính toán có hỗ trợ tài chính thiết thực, ví dụ trợ giá 30-50% xe điện, trả góp 0% lãi suất, thu mua xe máy cũ để giảm gánh nặng. Nhưng mấu chốt là truyền thông phải khiến người dân thấy mình là nhân vật chính.

Thành phố có thể tổ chức “Ngày xe điện Hà Nội”, cho dân thử xe miễn phí, cá nhân hóa xe bằng sticker (nhãn dán), màu sắc để thu hút giới trẻ. Tuyển “đại sứ xanh” từ shipper, sinh viên, tiểu thương, để họ chia sẻ trải nghiệm trên các phương tiện truyền thông và mạng xã hội.

Chuyển đổi xanh không chỉ là thay xe, mà là thay đổi tư duy. Hà Nội có tiềm năng lớn, với ngân sách mạnh và sự ủng hộ từ trung ương. Nhưng cần đưa chỉ thị 20 trở thành câu chuyện của mỗi người dân.

Thành phố Hồ Chí Minh đang tích cực triển khai các giải pháp nhằm phát triển giao thông xanh, hướng tới giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Trong một diễn biến mới đây, Sở Xây dựng thành phố đã tổ chức buổi họp báo để cung cấp thông tin về các đề án chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải đang được nghiên cứu và xây dựng.

Một trong những đề án nổi bật được Viện Nghiên cứu phát triển thành phố thực hiện là đề án chuyển đổi xe máy từ sử dụng xăng sang điện cho tài xế xe ôm công nghệ và giao hàng tại thành phố. Đề án này không chỉ tập trung vào việc thay thế loại nhiên liệu sử dụng mà còn bao gồm việc đề xuất các giai đoạn chuyển đổi, xây dựng các chính sách hỗ trợ cho tài xế và người dân khi mua xe máy điện, cũng như xác định rõ lộ trình triển khai thực hiện.

Đề án chuyển đổi xe máy sang sử dụng điện được xem là một bước tiến quan trọng trong việc giảm thiểu ô nhiễm không khí và tiếng ồn tại các đô thị lớn như thành phố Hồ Chí Minh. Với việc triển khai đề án này, thành phố kỳ vọng sẽ giảm đáng kể lượng khí thải carbon và các chất gây ô nhiễm khác từ các phương tiện giao thông, từ đó cải thiện chất lượng môi trường sống cho cư dân.

Các chính sách hỗ trợ cho tài xế xe ôm công nghệ và người dân khi chuyển đổi sang sử dụng xe máy điện dự kiến sẽ bao gồm hỗ trợ tài chính, giảm thuế, cũng như đầu tư vào cơ sở hạ tầng sạc điện. Ngoài ra, đề án cũng sẽ xem xét các giải pháp để khuyến khích người dân chuyển đổi sang sử dụng xe máy điện, chẳng hạn như cung cấp thông tin về lợi ích của xe máy điện, tổ chức các chương trình tuyên truyền và hỗ trợ kỹ thuật.

Việc triển khai đề án chuyển đổi xe máy sang điện tại thành phố Hồ Chí Minh không chỉ góp phần vào mục tiêu quốc gia về giảm biến đổi khí hậu mà còn phù hợp với xu hướng phát triển bền vững của các thành phố lớn trên thế giới. Thành phố đang tích cực phối hợp với các chuyên gia, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp để hoàn thiện các đề án cụ thể, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả cao khi triển khai.

Trong thời gian tới, Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, hoàn thiện các đề án và chính sách hỗ trợ để sớm triển khai các giải pháp giao thông xanh trên diện rộng. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho môi trường mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân thành phố.