Cải thiện môi trường kinh doanh – ‘bệ đỡ’ cho doanh nghiệp phát triển

Trong bối cảnh hiện nay, việc cải thiện môi trường kinh doanh không chỉ là quyết tâm chính trị mà còn là kỳ vọng lớn của cộng đồng doanh nghiệp về một môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, an toàn. Điều này sẽ góp phần quan trọng vào tăng trưởng chung kinh tế-xã hội của đất nước.

Theo đánh giá của các tổ chức xếp hạng uy tín, môi trường kinh doanh Việt Nam đã ghi dấu ấn với bước tiến đáng kể trên các bảng xếp hạng nhờ những cải cách hiệu quả về thủ tục hành chính, minh bạch hóa chính sách, ổn định pháp lý. Những nỗ lực này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động ổn định, tự tin mở rộng quy mô mà còn góp phần thu hút đầu tư nước ngoài, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Chính phủ Việt Nam đã và đang thực hiện nhiều biện pháp để cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động.

Tuy nhiên, để môi trường kinh doanh thật sự trở thành ‘bệ đỡ’ vững chắc cho doanh nghiệp, Chính phủ, cùng các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục hành động mạnh mẽ, tạo nền tảng vững chắc cho sự tăng trưởng bền vững của kinh tế Việt Nam trong tương lai. Sự cải thiện môi trường kinh doanh không chỉ giúp doanh nghiệp trong nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam.

Nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận sự cải thiện trong môi trường kinh doanh tại Việt Nam. Công ty trách nhiệm hữu hạn Thành Đồng, một doanh nghiệp hàng đầu của tỉnh Bắc Ninh trong lĩnh vực sản xuất các sản phẩm đồng chất lượng cao, đã vươn lên trở thành đối tác chiến lược của các tập đoàn điện tử hàng đầu thế giới. Giám đốc Trần Văn Hải chia sẻ, sự quyết liệt của chính quyền địa phương trong cải cách thủ tục hành chính đã giúp doanh nghiệp vượt qua nhiều khó khăn, thách thức của thị trường.

Tương tự, Phó Giám đốc Nhà máy may Hòa Thọ (Quảng Ngãi) Nguyễn Thị Mộng Hoài cũng ghi nhận và đánh giá cao sự đồng hành tích cực từ chính quyền tỉnh. Bà Hoài cho biết, chính quyền tỉnh đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thông qua chính sách ưu đãi thuê đất dài hạn, hỗ trợ đào tạo lao động, tiếp cận các chương trình vay vốn với lãi suất thấp hơn mặt bằng chung.

Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2024 cho thấy, phần lớn doanh nghiệp cho rằng, chất lượng điều hành kinh tế cấp tỉnh đang có xu hướng cải thiện rõ rệt từng năm. Tỷ lệ doanh nghiệp cho biết bị thanh kiểm tra hơn ba lần một năm giảm còn 5%, thấp nhất từ trước đến nay; có tới 79% doanh nghiệp không gặp khó khăn khi thực hiện giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến.

Để thúc đẩy cải cách thể chế toàn diện, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP và Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 8/1/2025, xác định cải cách thể chế là ‘đột phá của đột phá’ để tạo môi trường kinh doanh thông thoáng. Mục tiêu cụ thể là tăng ít nhất 10% số doanh nghiệp gia nhập thị trường năm 2025 so với năm 2024, giảm tỷ lệ doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường xuống dưới 10%.

Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ và chính quyền địa phương trong việc cải thiện môi trường kinh doanh. Tuy nhiên, vẫn còn những điểm thiếu đồng bộ, chưa đủ minh bạch và chưa thật sự phù hợp thực tiễn trong hệ thống pháp luật kinh doanh. Do đó, việc cải cách thể chế và pháp luật kinh doanh cần được thúc đẩy mạnh mẽ, toàn diện hơn.

Sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị từ Trung ương tới các địa phương đã giúp Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi, đạt chuẩn quốc tế. Để duy trì đà tăng trưởng và đáp ứng kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp, Chính phủ cùng các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, kịp thời xây dựng, hoàn thiện pháp luật, có cơ chế, chính sách đột phá để khuyến khích kinh tế tư nhân phát triển.

UBND Thành phố Hà Nội vừa ban hành kế hoạch nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính nội bộ thuộc phạm vi quản lý của UBND Thành phố. Mục tiêu chính của kế hoạch là thực hiện thống nhất, đồng bộ và bảo đảm việc thực thi công vụ của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước.

Kế hoạch này hướng đến việc kiên quyết cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính nội bộ, nâng cao hiệu quả thực thi công vụ, khơi thông nguồn lực, đảm bảo các nhiệm vụ, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy, phát triển kinh tế – xã hội. Phạm vi rà soát và thực thi phương án đơn giản hóa TTHC nội bộ bao gồm 148 TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý UBND Thành phố đã được Chủ tịch UBND Thành phố công bố; TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý của các Sở, ban, ngành thuộc UBND Thành phố được Giám đốc/Thủ trưởng các Sở, ban, ngành công bố; TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý của UBND cấp xã.

Về các chỉ tiêu cụ thể, kế hoạch đề ra: Về thống kê, công bố, công khai TTHC nội bộ, 100% TTHC nội bộ được Chủ tịch UBND Thành phố công bố được cập nhật, công khai trên Cơ sở dữ liệu thủ tục hành chính quốc gia. Về rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC nội bộ, 100% TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý của UBND Thành phố, các Sở, ban, ngành. UBND cấp xã được cắt giảm, đơn giản hóa phù hợp với quy định mới; cắt giảm ít nhất 60% thời gian đối với các TTHC nội bộ thuộc nhóm ưu tiên ‘Làn xanh’.

Về xây dựng, tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC nội bộ để quản trị nội bộ, phấn đấu 100% TTHC nội bộ được Chủ tịch UBND Thành phố công bố được xây dựng quy trình điện tử hóa. Kế hoạch tập trung triển khai 4 nhóm nội dung chính bao gồm: Trình công bố TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý của UBND Thành phố; TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý của Sở, ban, ngành; UBND cấp xã; rà soát, phê duyệt, thực thi phương án đơn giản hóa TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý của UBND Thành phố, TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý của các Sở, ban, ngành, UBND cấp xã.

Cập nhật, công khai các TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý nhà của UBND Thành phố lên Cổng dịch vụ công quốc gia; xây dựng, tái cấu trúc quy trình giải quyết và đưa các TTHC nội bộ thuộc phạm vi quản lý của UBND Thành phố lên Hệ thống Quản lý văn bản điều hành tập trung của Thành phố để quản trị nội bộ.

UBND Thành phố yêu cầu các cơ quan, đơn vị tổ chức thực hiện đầy đủ, kịp thời, thống nhất, khoa học các công việc cụ thể được giao tại Kế hoạch, bảo đảm tiến độ, chất lượng và mục tiêu đề ra; phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố và các cơ quan, đơn vị liên quan trong quá trình thực hiện.

Luật An toàn thực phẩm hiện hành đã được triển khai hơn 12 năm, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng phát triển đa dạng, phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người tiêu dùng. Bộ Y tế đã chỉ ra rằng một số quy định trong luật hiện hành còn thiếu tính đồng bộ, nhiều nội dung không còn phù hợp với thực tiễn, chưa theo kịp sự phát triển của ngành thực phẩm và xu hướng hội nhập quốc tế.

Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm vẫn còn tồn tại sự chồng chéo, chưa thống nhất, dẫn đến việc giám sát, kiểm tra chất lượng thực phẩm, đặc biệt là nhóm thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung còn nhiều lỗ hổng. Công tác hậu kiểm sau khi cơ sở tự công bố hoặc đăng ký bản công bố sản phẩm chưa thực sự hiệu quả, trong khi tình trạng thực phẩm kém chất lượng, hàng giả, hàng nhái vẫn diễn biến phức tạp, gây bức xúc trong xã hội và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân.

Hiện tại, vẫn còn thiếu cơ chế thu hồi giấy chứng nhận hoặc tạm dừng cung cấp dịch vụ công đối với các cơ sở vi phạm. Việc phân định trách nhiệm giữa cơ sở sản xuất và đơn vị đứng tên công bố sản phẩm chưa rõ ràng, dễ gây khó khăn trong xử lý vi phạm. Trước yêu cầu cấp thiết, Bộ Y tế đã tổng kết toàn diện việc thực hiện Luật An toàn thực phẩm, chỉ ra bất cập và xây dựng Dự thảo Luật sửa đổi.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) gồm 11 chương, 51 điều, đề cập đầy đủ các nội dung như quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo đảm an toàn thực phẩm; điều kiện sản xuất, kinh doanh; hoạt động nhập khẩu, xuất khẩu; quảng cáo, ghi nhãn; kiểm nghiệm, đánh giá nguy cơ và quản lý rủi ro; thông tin truyền thông và vai trò quản lý nhà nước.

Để hoàn thiện dự thảo luật một cách chặt chẽ và bài bản, Bộ Y tế đã yêu cầu các bộ, ngành trung ương tiếp tục đóng góp ý kiến, đồng thời chỉ đạo sở y tế các tỉnh, thành phố nhanh chóng tham mưu cho UBND cấp tỉnh có văn bản góp ý gửi về Bộ Y tế để kịp tổng hợp, trình Chính phủ và Quốc hội đúng tiến độ. Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10/2025.

Trong quá trình hoàn thiện, một trong những nội dung trọng tâm được chú ý là làm rõ đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền rõ ràng, tăng cường hậu kiểm, kiểm soát chất lượng lưu thông và áp dụng công nghệ thông tin trong truy xuất nguồn gốc, quản lý dữ liệu, đánh giá nguy cơ và cảnh báo rủi ro. Dự thảo cũng đề xuất tăng cường mức xử phạt hành chính, quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh thực phẩm qua mạng, xác định rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành trong quá trình tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, để đảm bảo tính khả thi, nhiều ý kiến cho rằng cần có hướng dẫn chi tiết, phân loại rõ ràng các hành vi vi phạm để áp dụng mức phạt phù hợp. Những hành vi ít nghiêm trọng không nên bị xử phạt ở mức quá cao nhằm tránh gây áp lực không cần thiết cho các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, hàng quán vỉa hè. Thay vào đó, cần chú trọng đến các hình thức hỗ trợ, hướng dẫn chuyển đổi, nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ quy định pháp luật.

Cùng với đó, việc huy động cộng đồng tham gia giám sát an toàn thực phẩm cũng được xem là giải pháp quan trọng. Các cơ chế như đường dây nóng, tiếp nhận phản ánh từ người dân, khen thưởng người tố giác vi phạm sẽ giúp nâng cao hiệu quả giám sát xã hội và thúc đẩy tính minh bạch trong quản lý thực phẩm.