Nội dung chính
Hành vi nghiện khí cười (N2O) đang trở thành mối nguy hiểm tiềm tàng cho giới trẻ, đặc biệt là sinh viên. Câu chuyện của một nữ sinh 20 tuổi, phải mang bình khí cười khi đi khám sức khỏe tâm thần, đã khiến các chuyên gia y tế lên tiếng cảnh báo và chia sẻ quy trình điều trị hiệu quả.
Tiểu sử bệnh nhân và quá trình lạm dụng
Vào ngày 12‑1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) giới thiệu một trường hợp sinh viên nữ bị lệ thuộc khí cười (N2O). Bệnh nhân đã bắt đầu tiếp xúc với bóng cười từ thời trung học cơ sở, chỉ thử vài lần trong các buổi tụ tập bạn bè. Khi lên THPT, việc sử dụng tăng lên do áp lực nhóm bạn, và khi vào đại học, cô không chỉ dùng theo lời rủ rê mà còn tự mua để sử dụng riêng.
Ban đầu, cô chỉ dùng 1‑2 quả mỗi lần, nhưng dần dần tăng lên 10‑20 quả/ngày. Khi các quả bóng nhỏ không còn đủ, cô chuyển sang dùng bình khí lớn và mua các bình mini để giấu trong balo, tránh bị phát hiện. Tần suất sử dụng tăng mạnh, từ một bình mỗi tuần lên một bình mỗi 1‑2 ngày.
Phát hiện và nhập viện
Gia đình chỉ phát hiện khi vô tình thấy một bình khí lạ trong phòng của cô, kèm theo các biểu hiện rối loạn tâm thần. Khi nhập viện, bệnh nhân đã lệ thuộc khí cười trong 6‑7 năm, xuất hiện tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Quy trình điều trị và kết quả
Theo bác sĩ Thảo, sau khi được tiếp nhận tại Viện Sức khỏe Tâm thần, bệnh nhân được thực hiện một phác đồ điều trị đa chiều: dùng thuốc giảm thèm, trị liệu tâm lý cá nhân và nhóm, cùng can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ. Với sự hỗ trợ chặt chẽ từ gia đình, sau 6 tháng bệnh nhân giảm đáng kể cảm giác thèm khí cười, và hiện đang duy trì trạng thái không sử dụng.
Bóng cười (N2O) gây nghiện như thế nào?
Khí nitrous oxide (N2O) – còn gọi là “bóng cười” – là một chất gây hưng phấn và ảo giác ngắn hạn. Khi hít, N2O tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút. Tuy nhiên, việc lặp lại sử dụng gây tổn thương não và tủy sống, dẫn đến tê bì tay chân, yếu liệt, rối loạn vận động và thậm chí mất khả năng di chuyển.
Theo các chuyên gia, dùng trên 10 quả trong một lần, lặp lại nhiều lần, có thể gây ngộ độc nặng, ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung và thậm chí gây tử vong do ngạt oxy hoặc rối loạn tim mạch.
Ngộ độc cấp tính
Triệu chứng bao gồm rối loạn tri giác, chóng mặt, lú lẫn, tim đập nhanh, rối loạn nhịp tim, tổn thương phổi và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến phù phổi cấp, ngừng tim và tử vong.
Điều trị nghiện khí cười
Tiến sĩ‑bác sĩ Lê Thị Thu Hà, Trưởng phòng Rối loạn Sử dụng Chất và Hành vi, nhấn mạnh rằng đa số bệnh nhân nhập viện ở giai đoạn nặng, yêu cầu điều trị kéo dài, kết hợp thuốc, trị liệu tâm lý và can thiệp kích thích từ trường. Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát và hỗ trợ quá trình hồi phục.
Ở Việt Nam, đã ghi nhận nhiều trường hợp tử vong ngay sau khi sử dụng khí cười tại các quán bar, club do ngạt hoặc rối loạn hô hấp cấp. Các chuyên gia cảnh báo: không nên xem bóng cười là hình thức giải trí vô hại; việc ẩn giấu và sử dụng thường xuyên có thể dẫn đến lệ thuộc nghiêm trọng.
Khuyến nghị cho phụ huynh và cộng đồng
Do bình khí cười có kích thước nhỏ, dễ giấu, việc phát hiện sớm là yếu tố then chốt. Phụ huynh cần chú ý các dấu hiệu bất thường như thay đổi hành vi, giảm năng suất học tập, tê bì tay chân hoặc thèm khí cười. Khi nghi ngờ, nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên môn để được khám và can thiệp kịp thời.
Việc nâng cao nhận thức cộng đồng, giáo dục về nguy cơ nghiện khí cười và cung cấp các chương trình hỗ trợ tâm lý sẽ giúp giảm thiểu các trường hợp nghiêm trọng trong tương lai.
