Nội dung chính
Khi một nghệ sĩ có hàng trăm nghìn người theo dõi, lời nói của họ không còn là chuyện riêng tư mà trở thành kênh truyền thông đại chúng. Vì vậy, việc thiếu kiểm soát trong phát ngôn cần được đưa vào khung pháp lý và các biện pháp răn đe nghiêm khắc.
Hậu quả của phát ngôn bốc đồng
Vụ việc gần đây của ca sĩ Lệ Quyên, khi dùng ngôn từ thô tục trên mạng xã hội, đã làm dấy lên một làn sóng tranh cãi. Không chỉ gây mất mỹ quan văn hoá, mà còn làm mờ ranh giới giữa cảm xúc cá nhân và trách nhiệm công cộng của người nổi tiếng.
Trong thời đại số, ranh giới đời tư của KOLs (Key Opinion Leaders) và nghệ sĩ ngày càng mờ nhạt. Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long, Phó chủ nhiệm bộ môn Truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT, mỗi bài đăng của họ thực chất là một thông điệp tới công chúng, không thể xem là quyền riêng tư.
Người hâm mộ không chỉ tiêu thụ âm nhạc mà còn “tiêu thụ” quan điểm, hành vi và nhân hiệu của nghệ sĩ. Khi họ lạm dụng vị thế để phát ngôn thiếu chuẩn mực, thông điệp sai lệch sẽ lan truyền nhanh chóng, gây hại cho môi trường mạng và làm suy giảm niềm tin của công chúng.
Tác động kinh tế và thương hiệu
Doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến “an toàn thương hiệu”. Một nghệ sĩ có tài nhưng thường xuyên gây scandal có nguy cơ bị đưa vào danh sách đen, mất hợp đồng quảng cáo, thậm chí bị gỡ bỏ hình ảnh đại diện. Nhiều trường hợp thực tế đã chứng kiến nghệ sĩ bị cắt hợp đồng ngay sau những phát ngôn gây tranh cãi.
Hơn nữa, khi những tên tuổi lớn hành xử không đúng chuẩn mực, họ tạo ra một hiệu ứng tiêu cực đối với thế hệ trẻ, khiến các tài năng trẻ ngần ngại bước vào ngành công nghiệp sáng tạo.
Cần có quy tắc và chế tài mạnh hơn
Vào tháng 10/2025, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM đã gửi công văn đề nghị chấn chỉnh các hoạt động âm nhạc có biểu hiện lệch chuẩn văn hoá. Dư luận rộng rãi ủng hộ, cho rằng đây là bước đi cần thiết để xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh.
Quyết định không mời các nghệ sĩ vi phạm tham gia các sự kiện trọng đại của thành phố là một hình thức chế tài trực tiếp, ảnh hưởng tới uy tín và thu nhập của họ, đồng thời tạo sức răn đe mạnh mẽ.
Năm 2021, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã ban hành bộ Quy tắc Ứng xử dành cho nghệ sĩ, nhằm “nhân cái đẹp, dẹp cái xấu”. Tuy nhiên, quy tắc này chủ yếu dựa vào tính tự giác và chưa có mức răn đe thực tế.
Chuyên gia đề xuất: áp dụng các hình thức hạn chế xuất hiện trên các chương trình giải trí, giảm quyền truy cập vào các nền tảng truyền thông chính thống, và triển khai các chương trình đào tạo về đạo đức nghề nghiệp cho nghệ sĩ.
Tham khảo quốc tế
Ở Hàn Quốc, Cơ quan Nội dung sáng tạo có bộ quy tắc đạo đức nghiêm ngặt, kèm theo các chương trình đào tạo tâm lý và ứng xử cho nghệ sĩ. Tương tự, tại Vương quốc Anh, các tổ chức chuyên ngành đặt ra tiêu chuẩn hành vi công cộng, chống quấy rối và bạo lực ngôn từ để duy trì môi trường sáng tạo trong sạch.
Bài học pháp lý và trách nhiệm xã hội
Luật sư Trần Minh Hùng (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhấn mạnh rằng mọi phát ngôn trên mạng xã hội đều phải tuân thủ Luật An ninh mạng 2025. Theo khoản a khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020 (sửa đổi bởi Nghị định 14/2022), hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, xuyên tạc, hoặc xúc phạm uy tín cá nhân có thể bị phạt tiền từ 10-20 triệu đồng.
Quyết định 874/QĐ-BTTTT cũng quy định trách nhiệm cá nhân trên mạng xã hội, yêu cầu mỗi người phải chịu trách nhiệm về nội dung mình đăng tải và tuân thủ các giá trị đạo đức, văn hoá của dân tộc.
Những quy định này không chỉ áp dụng cho người dùng bình thường mà còn cho các nghệ sĩ – những người có ảnh hưởng lớn tới công chúng. Việc tuân thủ quy tắc không chỉ bảo vệ danh dự cá nhân mà còn duy trì môi trường nghệ thuật trong sạch, chuyên nghiệp.
Kết luận
Trách nhiệm của nghệ sĩ trên mạng xã hội không thể được xem nhẹ. Để bảo vệ giá trị văn hoá và duy trì niềm tin của khán giả, cần có những rào cản cảnh báo và chế tài nghiêm khắc, đồng thời tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp. Khi mọi người, dù là người nổi tiếng hay người bình thường, đều chịu trách nhiệm về lời nói của mình, môi trường sáng tạo sẽ trở nên lành mạnh và bền vững hơn.
Bạn nghĩ gì về việc áp dụng các hình phạt nghiêm khắc đối với nghệ sĩ? Hãy chia sẻ quan điểm của mình trong phần bình luận và theo dõi chúng tôi để cập nhật những tin tức mới nhất.
