Cảnh báo viêm tụy trong bệnh tiểu đường: dấu hiệu, phòng ngừa, quản lý

1. Tình trạng liên hệ giữa tiểu đường và viêm tụy

Đối với bệnh nhân tiểu đường lâu năm, mạch máu nhỏ nuôi tụy thường bị tổn thương do thiếu oxy, làm các men tiêu hóa hoạt hóa sớm trong nhu mô. Nghiên cứu của ADA và WHO cho thấy viêm tụy mạn tính làm giảm sản xuất insulin, khiến đường huyết tăng và làm trầm trọng thêm tổn thương tuyến.

2. Dấu hiệu cảnh báo viêm tụy trong bệnh tiểu đường

Người bệnh nên chú ý các triệu chứng sau: đau bụng dữ dội vùng thượng vị lan ra sau lưng, buồn nôn, nôn nhiều, sốt nhẹ, mệt mỏi, điều trị đường huyết bất thường và bụng chướng/tiêu chảy. Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu nào, cần khám ngay.

3. Phương pháp chẩn đoán sớm

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra đường huyết, amylase, lipase và CRP.
• Siêu âm bụng: Xác định kích thước và tổn thương tụy, bao gồm sỏi mật.
• CT scan: Hình ảnh chi tiết về tụy và các cơ quan xung quanh.
• Xét nghiệm phân: Đánh giá enzyme tụy trong phân.
• Kiểm tra kích thích secretin: Thẩm định chức năng tiêu hóa.
• ERCP: Thăm dò mật-tụy, phát hiện tắc nghẽn hoặc bệnh lý khác.

4. Phòng ngừa và quản lý viêm tụy

Những biện pháp thiết yếu:

• Tránh lạm dụng rượu bia – là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tụy.
• Không tự ý thay đổi thuốc điều trị tiểu đường; luôn tham vấn bác sĩ.
• Duy trì lối sống lành mạnh: chế độ ăn khoa học, hạn chế chất béo, tránh ăn quá no.
• Tập thể dục đều đặn, 30 phút mỗi ngày.
• Tái khám định kỳ tại phòng khám nội tiết để theo dõi toàn diện.

5. Giữ đường huyết ổn định: những bí quyết thực tiễn

– Kiểm soát chế độ ăn

Chế độ dinh dưỡng quan trọng để kiểm soát lượng đường trong máu. Đảm bảo cân đối calo, tránh thừa năng lượng dẫn tới béo phì.

– Kiểm soát carbohydrate

Chế độ ít carb giúp giảm đường huyết và ngăn ngừa tăng đột biến. Hãy theo dõi thường xuyên điều trị tiểu đường.

– Thực phẩm giàu chất xơ

Tiêu thụ >25g/ngày (phụ nữ) và >38g/ngày (đàn ông) giảm 20–30% nguy cơ kháng insulin. Thực phẩm như ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và trái cây giúp no lâu, bảo vệ tim mạch.

– Rau xanh, trái cây tươi

Những loại rau như bông cải xanh, cà rốt, cà chua, cải bó xôi, bắp cải là nguồn vitamin, khoáng chất không làm tăng đường huyết.

BS. Lê Anh Hòa